Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Historische Valtherschans

De onrust in de 16e/17e eeuw in de Republiek der Zeven Verenigde Nederland zorgde ervoor dat er verdedigingswerken moesten worden aangelegd om vijanden buiten de deur te houden. In de verdediging van het noordoostelijke deel van de Zeven Verenigde Nederlanden werd gebruik gemaakt van de moerassen die het gebied deels omsloten. Maar de toegang tot de Hondsrug in zuidoost Drenthe moest worden versperd door middel van verdedigingswerken zoals de vesting Coevorden, de Hoolerschans, de Katshaarschans, de Emmerschans, de redoute bij Roswinkel, de Bargerschans en de Ommerschans. Ook de Valtherschans maakte deel uit van deze noordoostelijke verdedigingslinie van de Republiek. Rond 1621 werd bij Valthe, op de overgang van de Hondsrug naar het lager gelegen Bourtangermoeras, een redoute gebouwd ter verdediging van de Valtherdijk (Sanders, 1995) die richting het in Westerwolde gelegen klooster Ter Apel liep.In 1628 werd de redoute verbeterd en vergroot tot een schans door vestingbouwer Jacob Slijp. Coucheron maakte een plattegrond van de schans in 1628, Van Westing geeft dezelfde tekening weer in zijn boek ‘Drie Drentse Schansen’(2014). De schans is tijdens de gevechten in de Tachtigjarige Oorlog waarschijnlijk niet gebruikt, maar heeft wel dienst gedaan tijdens de invallen van Munsterse troepen in 1665 en 1672 (Boels e.a., 2013). In 1673 is de schans deels afgegraven door Munsterse troepen, maar waarschijnlijk is de schans na 1681 weer opgebouwd. Op 19e-eeuwse kaarten word de schans nog weergegeven, maar volgens Van der Aa was de schans in 1848 niet meer aanwezig (Van der Aa, 1848).Hij schrijft over de schans: “thans geheel gesloopt en ter plaatse, waar hij gelegen heeft, ziet men slechts een stuk land”.  

De schans bestond in 1628 uit een hoofdwal, een grachtrondom en alleen aan de moeraszijde een voorwal. In noord-zuid richting lag ernog een sloot met een wal haaks op de schans, mogelijk ten behoeve van detoevoer van water voor de schansgracht (Van Westing, 2012). Op deze tekening isin het noordwesten van de schans een toegang tot de schans getekend. DeValtherdijk stopt aan de oostzijde bij de schans en aan de westzijde loopt dezeweer verder. Volgens Boels e.a. (2013) werd de Valtherdijk in 1628 echter al omhet werk gelegd. Een andere tekening waarvan de datum onbekend is, laat in hetzuidwesten een toegang tot de schans zien. Op deze kaart is de Valtherdijkinderdaad langs de zuidzijde van de schans getekend; een beeld dat ook op deKadastrale minuut uit 1828 te zien is. Op de tekening van Coucheron staat naasteen plattegrond van de schans ook een dwarsdoorsnede van de schans afgebeeld.De genoemde maten zijn vermoedelijk in Rijnlandse voet weergegeven (0,314 m).Op basis hiervan zal de gracht in 1628 een breedte hebben gehad van 15 m en eendiepte van ruim 2,8 m. De voorwal zal een hoogte van bijna 2 m en aan debovenkant een breedte van 3,8 m hebben gehad. De voorwal lag ruim 1 m binnen degracht en de hoofdwal ongeveer 9 m gerekend vanaf de binnenkant van de gracht.De hoofdwal had een totale breedte (aan de basis) van 31 voet, dus ongeveer9,75 m. De maximale hoogte van de hoofdwal bedroeg vermoedelijk ruim 3 m. Optopografische kaarten vanaf het begin van de 20e eeuw is te zien dat het gebiedrondom de schans verder wordt ontwikkeld. De weg tussen Exloo en Weerdinge isaangelegd en loopt door het westelijke deel van de voormalige schans. DeValtherdijk loopt nu rechtdoor van oost naar west, zonder knik ter plaatse vande (voormalige) schans. Van de schans is op de kaarten uit de 20e eeuw niets meer te herkennen.

Uitzicht anno 2018

Proudly powered by WordPress | Theme: Baskerville 2 by Anders Noren.

Up ↑

error: Content is protected !!
Copyright